Het gesprek van Carlijn Bergshoeff met Ellen de Waard van Nobian (Europees marktleider in zout, essentiële chemicaliën en energieopslag) laat duidelijk zien hoe ons vakgebied zich aan het uitbreiden is.
Want waar omgevingsmanagement inmiddels stevig ingebed is in infra en gebiedsontwikkeling, staat de chemische sector pas aan het begin van die ontwikkeling.
Dat maakt het verhaal dat Ellen aan Omgevingsmanagement, de podcast vertelt extra interessant. Zij stapte vanuit de aannemerij over naar Nobian, waar zij als eerste omgevingsmanager van het bedrijf vanaf nul moest beginnen.
Van infra naar industrie
Ellen werkte al in omgevingsmanagement voordat ze de overstap maakte naar Nobian, alleen aan grote infrastructurele werken. Bij Nobian kwam ze terecht in een wereld die technisch sterk ontwikkeld is, maar waarin haar beroep nog nieuw was. “Voor Nobian was ik de eerste die dat vak ging beoefenen,” vertelt ze. “Het is heel leuk om binnen een bedrijf dat nog heel bleu is op dit vlak echt iets op te bouwen.”
Dat begint volgens haar niet met communicatieplannen of bewonersbrieven, maar met begrijpen hoe een organisatie werkt. Welke processen bestaan er al? Waar ontstaan risico’s? En waar ontbreekt kennis over de omgeving?
Technische uitleg is nog geen communicatie
Een van de eerste dingen die Ellen opviel, was dat gesprekken met bewoners al wel plaatsvonden, maar meestal door technisch specialisten werden gevoerd. “Er ontstond best wel een kloof tussen wat je vertelt en hoe je het vertelt,” zegt ze.
Want hoe leg je het verhaal over zoutwinning uit zonder te vervallen in technische taal? Hoe vertel je open en eerlijk wat er gebeurt, terwijl je tegelijkertijd vertrouwen probeert op te bouwen in een gebied waar mijnbouw gevoelig ligt? Daar ziet Ellen de rol van omgevingsmanagement.
De emotie rond mijnbouw verdwijnt niet vanzelf
Wat het werk extra uitdagend maakt, is de context waarin Nobian opereert. Zoutwinning is technisch compleet anders dan gaswinning, maar voor veel bewoners valt het onder dezelfde noemer: mijnbouw. En zeker in Groningen ligt dat gevoelig. “Het gevoel dat er bij jou in de buurt iets onder de grond gebeurt, roept emotie op,” legt Ellen uit.
Dat betekent dat je als organisatie niet alleen een technisch verhaal vertelt, maar ook moet omgaan met wantrouwen, zorgen en eerdere ervaringen van bewoners. Volgens Ellen is dan alleen een persoonlijke aanpak echt behulpzaam.
Niet alleen uitleggen, maar ook iets terugdoen
Wat ook opvalt in de uitzending is dat Ellen verder kijkt dan alleen informeren. Nobian probeert ook actief iets terug te doen voor gebieden waar het bedrijf actief is. In Haaksbergen werkt het bedrijf bijvoorbeeld aan een fonds waarbij bewoners zelf projecten kunnen aandragen die bijdragen aan hun leefomgeving.
“Voor bewoners was hun gebied misschien ooit een acht,” zegt Ellen. “Door industrialisering voelt het nu als een zes. Hoe kunnen we er samen weer een acht van maken?” Dat gaat niet alleen over compensatie, maar vooral over de vraag hoe een bedrijf onderdeel kan worden van een omgeving in plaats van een verstoring ervan.
Nobian en de energietransitie
Tijdens het gesprek blijkt ook dat zoutwinning een veel grotere rol speelt in de energietransitie dan veel mensen beseffen. Niet alleen omdat zout essentieel is voor de chemische industrie, maar ook omdat de cavernes die achterblijven na zoutwinning gebruikt kunnen worden voor opslag van gas en waterstof. Nobian werkt momenteel aan nieuwe waterstofopslaglocaties in Groningen. Daarmee verschuift het bedrijf langzaam van traditionele mijnbouw naar een belangrijke schakel in de toekomstige energievoorziening.
Dat maakt omgevingsmanagement complexer. Want naast bewoners en gemeenten spelen ook politieke belangen, nationale energievragen en maatschappelijke discussies een steeds grotere rol. Volgens Ellen is dat misschien wel het grootste verschil met de infrasector. “In de chemiesector speelt politiek een veel grotere rol,” vertelt ze. Discussies gaan niet alleen over hinder of bereikbaarheid, maar ook over energieonafhankelijkheid, industriebeleid en de toekomst van Nederland als productieland.
Alles komt hier samen
Wat Ellen bijzonder vindt aan haar overstap, is dat veel lessen uit de infrawereld juist enorm waardevol blijken in de industrie. Dingen die voor omgevingsmanagers in infra vanzelfsprekend zijn, blijken binnen de chemische sector vaak nog nieuw:
- Hinderbeperking
- Participatie
- Slimme bouwroutes
- BOVC
- Proactief risicomanagement
“Het zijn vaak helemaal geen maatregelen die veel geld kosten,” zegt Ellen. “Maar als je weet hoe je dingen slimmer aanpakt, kan dat veel gedoe schelen.”
Omgevingsmanagement buiten de bouwhekken
Grote maatschappelijke opgaven vragen steeds vaker om meer dan alleen een goed projectplan. Zeker in sectoren waar bewoners, overheden, bedrijven en maatschappelijke belangen samenkomen, wordt het gesprek met de omgeving een steeds belangrijker onderdeel van het werk.
Voor Ellen laat haar overstap vooral zien hoeveel kennis uit de infrawereld ook elders toepasbaar is. Participatie, hinderbeperking en proactief omgevingsmanagement blijken net zo relevant bij zoutwinning en energieopslag als bij wegen, spoorlijnen of gebiedsontwikkelingen.
Benieuwd naar het hele verhaal van Ellen de Waard in gesprek met Carlijn Bergshoeff? Luister aflevering 64 van Omgevingsmanagement de Podcast via je favoriete platform: